« لا » محذوف است كه آن « 1 » ممكن است يا موجود . و اين مقام از مطارح انظار ائمّه عربيّه است ، چه استشكال مىكنند كه اگر خبر محذوف ، ممكن است ، اين كلمه دلالت بر وجود اللّه « 2 » نكند بلكه بر امكان او دلالت كند . پس نص در ايمان نباشد . و اگر موجود است ، دلالت بر نفى امكان « 3 » وجود معبودان به حق غير از خدا نكند ، بلكه دلالت بر نفى وجود ايشان « 4 » كند و همچنان نص در ايمان نباشد . اگر گويى فايدهء خبر خود همين است كه ذهن به هر مذهب ممكن رود ، پس هم نفى امكان إله « 5 » به حق غير « 6 » خدا لازم آيد و هم وجود معبود به حق كه خداست . جواب آن است كه در صورت حذف ذهن « 7 » به هر يك « 8 » مشتغل « 9 » مىشود ، لكن « 10 » على سبيل البدل و بر هر تقديرى محذورى آتى « 11 » است و بنابر استصعاب اين سخن ، صاحب كشاف و متابعان « 12 » او بر اين « 13 » رفته‌اند كه در اين مقام و امثال آن احتياج بر « 14 » تقدير خبر نيست ، بلكه « الاّ اللّه » مبتدا است و « لا آله » خبر ، چه اصلش اين « 15 » است كه « اللّه آله « 16 » مستحق للعبادة . و « 17 » « لا » و « الاّ » در آوردند ، « 18 » جهت افاده حصر و بعضى

--> ( 1 ) ه : او . ( 2 ) - ج : و ه : + اللّه تعالى . ( 3 ) - ب : ندارد . ( 4 ) - در ب : به جاى عبارت « معبودان به . . . ايشان » « آن » است . ( 5 ) - ج : و ه : آلهية . ( 6 ) - ب : به غير . ( 7 ) - ف‌لا : ندارد . ( 8 ) - ب : به هر مذهب . ( 9 ) - ف‌لا : منتقل . ( 10 ) - ب : و ج : و ه : و ليكن . ( 11 ) - ب : ندارد . ( 12 ) - ب : تابعان . ( 13 ) - ب : به آن . ( 14 ) - ب : و ج : و ه : به . ( 15 ) - ب : اصل اين بود . ( 16 ) - ب : و ج : و ه : + اى . ( 17 ) - ف‌لا : و ج : و ه : و د : ندارد . ( 18 ) - ب : + از .